Atyaf Teknoloji, yazılım mühendisliği, bilgi sistemleri ve bulut çözümleri alanlarındaki uzmanlığını WHITE’ın endüstriyel deneyimiyle birleştiren bir teknoloji ortaklığı kapsamında WHITE Industrial Ecosystem’in geliştirilmesine katkıda bulunuyor. Proje; ekipmanı, üretim süreçlerini, kaliteyi ve fabrika verilerini birbirine bağlayan, izleme, analiz ve karar desteği sağlayan yapılandırılabilir bir ekosistem oluşturmayı amaçlıyor.
Bu iş birliği pratik bir sorudan yola çıkıyor: Ekipman ve operasyonların her gün ürettiği veriler, doğru kişiye ulaşan ve daha iyi kararlar almasına yardımcı olan anlaşılır bilgilere nasıl dönüşebilir?
Dağınık verilerden bağlantılı bir operasyonel bağlama
Bir fabrikada bilgiler; kontrol üniteleri, üretim kayıtları, kalite testi sonuçları ve yönetim sistemleri arasında dağılmış olabilir. Her kaynağın kendi değeri vardır; ancak neler olduğunu anlamak, bu kaynakları bağlamlarıyla ilişkilendirmeyi gerektirir: Hangi parti üretildi? Çalışma koşulları neydi? Kalite sapmaları görüldü mü? Bunlardan önce hangi olaylar yaşandı?
WHITE Industrial Ecosystem, ekipman ve süreç verilerinin daha net bir operasyonel görünürlük sağlaması için bu bağlantıları kurmayı hedefliyor. Her uygulamanın kapsamı; fabrikanın ihtiyaçlarına, mevcut bağlantı arayüzlerine, veri kalitesine ve onaylanmış yetkilere göre belirleniyor.
Verileri birbirine bağlamak, onları tek ekranda toplamaktan fazlasıdır. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST), dijital iş parçacığının özellikle mühendislik, üretim ve kalite arasında, ürün yaşam döngüsü boyunca bilgilerin yeniden kullanılmasını ve izlenebilirliğini desteklediğini açıklıyor. Bu bağlam, tekil değerlerin yanı sıra verilerin anlamını ve süreçle ilişkisini korumanın önemini gösteriyor. NIST — Akıllı üretimde dijital iş parçacığı ↗
Atyaf’ın rolü: Ekosistemin dijital temelini tasarlamak
Atyaf; bilgi sistemleri, yazılım ve bulut çözümleri geliştirmede uzmanlaşmış teknoloji ortağı olarak projeye katkıda bulunuyor. Bu rolün temelinde, endüstriyel ve operasyonel gereksinimlerin geliştirilebilir, entegre edilebilir ve bakımı yapılabilir bir yazılım mimarisine dönüştürülmesine katılmak yer alıyor.
Bu katkı; veri kaynakları, kullanıcı arayüzleri ve dijital hizmetler arasındaki ilişkileri gözeterek operasyonları anlamayı teknik çözüm tasarımıyla birleştirmek anlamına geliyor. Operatörün veya yöneticinin gördüğü arayüzün arkasında düzenli veriler, açıkça tanımlanmış yetkiler ve güvenilir entegrasyonlar bulunması gerekiyor.
Geliştirilmekte olan mimari; her projenin gereksinimlerine göre bulut, yerel ve hibrit barındırma seçeneklerinin yanı sıra yönetim, tablet ve telefon arayüzlerine yönelik geliştirme yollarını da içeriyor. Amaç, ilgili bilgileri ekiplerin görevlerine ve çalışma ortamlarına uygun araçlarla sunmak.
Bağlantılı bilgiler günlük çalışmalara nasıl yardımcı olabilir?
Yayımlanmış bir işlevi tanımlamak için değil, açıklayıcı bir örnek olarak: Bir üretim partisindeki kalite sapması incelenirken test sonucundan parti kaydına, çalışma koşullarına ve ilgili olaylara geçilebilir. Bağlantılı bir ekosistemin değeri, uzmanların olası nedenleri incelemesi için bu bağlamı sunmasıdır. İlişki bulunması tek başına nedenselliği kanıtlamaz ve mühendislik değerlendirmesinin yerini almaz.
Endüstriyel uzmanlık ve yazılım uzmanlığı aynı doğrultuda
Endüstriyel bir ekosistem geliştirmek; endüstri, makine ve elektrik mühendisliği, kontrol ve kalite sistemleri ile yazılım ve veri mühendisliği gibi farklı disiplinlerin iş birliğini gerektiriyor.
WHITE ve Atyaf ortaklığının değeri, bu disiplinleri ortak operasyonel gereksinimler etrafında buluşturmasından geliyor. Yazılım kararlarının fabrikanın gerçeklerini dikkate alması; operasyonel ihtiyaçların ise gerekli verileri, veri alışverişi yöntemlerini, otomasyonun sınırlarını ve çıktıların doğrulanmasını belirleyen açık gereksinimlere dönüştürülmesi gerekiyor.
Bu nedenle geliştirme; sürekli testler, planlı sürümler ve operasyonel geri bildirimlerin değerlendirilmesiyle ilerliyor. Böylece ekosistem, gerçek ihtiyaçlara dayanarak adım adım geliştirilebiliyor.
Fabrika verilerine dayanan yapay zekâ
Projenin vizyonu; mevcut verilere dayanarak örüntü ve sapmaları analiz etmeye, olayları özetlemeye ve operasyonel soruları yanıtlamaya yardımcı olacak yapay zekâ kullanımını içeriyor.
Bu yeteneklerin faydası; veri kalitesine, bağlama ve performansın doğrulanmasına bağlı. Ekipman kontrol yetkileri ve güvenlik işlevleri ise ilgili mühendislik sistemlerinde kalıyor. Yapay zekâ, insan incelemesini ve karar vermeyi destekliyor; ekipmana doğrudan komut vermiyor.
Daha geniş bağlamda NIST Yapay Zekâ Risk Yönetimi Çerçevesi, yapay zekâ sistemlerinin tasarımına, geliştirilmesine, kullanımına ve değerlendirilmesine güvenilirlik unsurlarını dahil etmek için gönüllü bir yaklaşım sunuyor. Bu, yalnızca bir yapay zekâ modelinin varlığına odaklanmak yerine, analiz yeteneklerinin sınırlarının ve değerlendirme yöntemlerinin de ele alınması gerektiğini açıklıyor. NIST — Yapay Zekâ Risk Yönetimi Çerçevesi ↗
Güvenlik ve riskleri baştan ele alan geliştirme
Bilgi güvenliği politikaları, entegrasyon risklerinin değerlendirilmesi ve veri kalitesi, projenin geliştirme yaklaşımının bir parçasını oluşturuyor. Erişim yetkileri, bilgilerin doğruluğu, tutarlılığı ve izlenebilirliği inceleniyor; her uygulamanın kapsamına uygun kontroller belirleniyor.
Endüstriyel ortamlar, sıradan iş uygulamalarından farklıdır. NIST SP 800-82, operasyonel teknoloji güvenliğini bu sistemlere özgü performans, güvenilirlik ve emniyet gereksinimleriyle birlikte ele alıyor. Bu yaklaşım, dijital bağlantıyı yalnızca iki uygulama arasında veri aktarımı olarak görmek yerine, operasyonlara etkisini değerlendirmenin önemini ortaya koyuyor. NIST — Operasyonel Teknoloji Güvenliği Rehberi ↗
Atyaf için bu proje, uzun vadeli teknoloji ortaklığının anlamını yansıtıyor: Sorunu anlamak, çözümün tasarlanmasına katılmak, ardından iş ihtiyaçları değiştikçe çözümü geliştirmek, bakımını yapmak ve iyileştirmek.
WHITE Industrial Ecosystem’in aktif geliştirme çalışmaları devam ediyor ve bazı bölümleri test ediliyor. Uygulanan ve doğrulanan işlevler ile entegrasyonlar her proje için ayrı ayrı belirleniyor. Ekosistemle ilgili sorular ve projeler WHITE tarafından ele alınıyor.